TBMM'nde
mevcut hizipleri birleştirmek veya mevcut hiziplerden birini
takviye ederek Mecliste iş ve hizmet görme gayretleri sonuç
vermedi. 10 Mayıs 1921 günü, Mustafa Kemal Paşanın başkanlığında
toplanan 151 milletvekili Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk
Cemiyeti Meclis Grubu kurma kararı aldılar ve grup başkanlığına
da Mustafa Kemal Paşa'yı getirdiler.
Bir süre sonra Mecliste, Birinci Grup ve İkinci Grup diye
bir ayrılma baş gösterdi. Birinci Grup, millet iradesine
ve milletin egemenliğine değer vererek, milletin maddi ve
manevi gücünü seferber etme çabası içinde idiler. Atatürk
Birinci Grubun başında bulunuyordu. İkinci Grup hilafet
ve saltanat makamının ve Osmanlı devlet şeklinin saklı tutulmasını
istiyordu. İkinci Grup, Ankara'daki siyasi gücü geçici saymakta,
Misak-ı Milli'nin sağlanmasından sonra, hükümetin çekilmesi
gereğini ifade etmekteydi. Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir
hükmüne de, Padişahın yetkilerini kısıtlayacağı için karşı
idiler. Kısaca İkinci Grup, sosyal görüş bakımından gelenekçi
ve mukaddesatçı, siyasi görüş bakımından da Osmanlı düzeninden
yanaydı.
Mustafa Kemal Paşa'nın Ankara'da,
Hakimiyeti Milliye, Yenigün ve Öğüt gazetelerine "Halk
Fırkası" adıyla siyasi bir parti kurma niyetini açıklaması
ile, Meclis'te Birinci Grubu teşkil edenler bu yeni kurulacak
partide hizmete hazırlandılar. Mustafa Kemal Paşa'ya göre
"Halk Fırkası, bütün milletin refah saadetini temine
yönelik olcaktır". Atatürk, "ortaya koyacağımız
şey müspet millet programıdır" demekte ve "Tam
istiklalle, kayıtsız şartsız millet hakimiyetinin, Halk
Fırkası'nın programının iki esas maddesini oluşturduğunu"
ifade etmekteydi. Ayrıca, Atatürk diğer konuşmasında da,
"Halk Fırkası'nın halkımıza siyasi terbiye vermek için
bir mektep olacağını" dile getirmiştir.
Mustafa Kemal Paşa, 8 Nisan
1923'te yapılacak seçimde milletvekillerine vereceği görev
ve yetkileri bel
