16
Haziran 1926 Çarşamba günü İzmir'e gitmek üzere seyahatte
bulunan Gazi Mustafa Kemal Paşaya suikast yapacakları ihbarı
üzerine, suikastı fiilen yapmakla görevli olanlar, suç vasıtaları
olan bomba ve silahlarıyla birlikte yakalanmışlardır.
Suikast şebekesi, aylardan beri birtakım özel tertibat ile
her ne olursa olsun Gazi'ye karşı suikast yapmayı ve bu
suretle de hükümeti devirmeyi kararlaştırmıştı. Suikastı
hazırlayanlar, Terakkiperver Cumhuriyet fırkasına mensup
bazı kimselerdi. En önemli rolü oynayanlar Terakkiperver
Fırkadan İzmit Milletvekili Şükrü Bey ile eski İttihat ve
Terakkici Kara Kemal'di. Suikast önce Ankara'da tasarlanmış,
Erzincan Milletvekili Sabit Bey'le Faik Bey'in müdahaleleri
ile önlenmiş, daha sonra Bursa'da düşünülmüş, bu da uygun
görülmeyerek İzmir'de gerçekleştirilmesine karar verilmiştir.
16 Haziran 1926'da İzmir'e
gelmesi beklenen trenin gelmemesi sonucu Giritli Şevki durumu
İzmir Valisine ihbar etmiş ve suikastçılar silahları ile
birlikte yakalanmışlardır.
Suikast olayının Terakkiperver
Cumhuriyet Fırkası bir kısım mensupları ile ilgili bulunduğu
ortaya çıkmış ve eski İttihat ve Terakkicilerin de bu olayın
tahrik ve düzenleyicileri oldukları anlaşılmıştır. Amaçları,
önce irticayı tahrik ve dini siyasete alet ederek Mustafa
Kemal Paşa'yı iktidardan düşürmekti. Buna muvaffak olamayınca,
İttihat ve Terakki'nin ileri gelenleri, Terakkiperver Fırkanın
içindeki adamlarıyla suikast teşebbüsü hazırlıklarına girişmişlerdir.
Kurulan İstiklal Mahkemesi, suçları sabit olanları idama
mahkum etmiştir. 14 Temmuz 1926'da başta Ziya Hurşit, Laz
İsmail, Gürcü Yusuf, Çopur Hilmi, Şükrü Bey, Ayıcı
Arif, İsmail Canpolat olmak üzere 13 kişi idam edilmiştir.
